Rahul Gandhi:બે વર્ષની સજા બાદ રાહુલ ગાંધીનો સાંસદપદ જશે કે બચશે ? જો 2013માં ફાડ્યું ન હોત બિલ, તો વધી ન હોત મુશ્કેલી

સુરતની એક કોર્ટે 2019માં કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી સામે "મોદી અટક" (Modi Surname) સંબંધિત નિવેદન અંગે દાખલ કરાયેલ ફોજદારી માનહાનિનો (criminal defamation case) કેસ રદ કર્યો છે. તેમને ગુરુવારે બે વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસના પૂર્વ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીના વકીલ બાબુ માંગુકિયાએ જણાવ્યું હતું કે ચીફ જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ એચએચ વર્માની કોર્ટે પણ રાહુલ ગાંધીને જામીન આપ્યા હતા અને તેમની સજાને 30 દિવસ માટે સ્ટે આપ્યો હતો, જેથી કોંગ્રેસ નેતા તેના નિર્ણયને ઉચ્ચ અદાલતમાં પડકારી શકે.

કોર્ટે કોંગ્રેસ નેતાને ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 499 અને 500 હેઠળ દોષિત ઠેરવ્યા છે. આ વિભાગો બદનક્ષી અને તેની સાથે સંકળાયેલી સજા સાથે વ્યવહાર કરે છે. હવે સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે શું રાહુલ ગાંધીને બે વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવ્યા બાદ તેમની લોકસભાની સદસ્યતા રદ થશે કે કેમ?

લોકપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951ની કલમ 8(3) બે વર્ષની સજા ભોગવ્યા બાદ રાહુલ ગાંધીને ટેકનિકલી રીતે લોકસભામાંથી ગેરલાયક ઠેરવે છે, સિવાય કે હાઈકોર્ટ દ્વારા સજા પર સ્ટે આપવામાં આવે.

હાલમાં, રાહુલ ગાંધીની લોકસભાની સદસ્યતા અકબંધ છે કારણ કે તેમને દોષિત ઠેરવનાર સુરત કોર્ટે તેમની સજા 30 દિવસ માટે સસ્પેન્ડ કરી છે. આનાથી તેને તાત્કાલિક અયોગ્યતાથી બચાવ્યો.

જ્યારે ફાડી નાખ્યો હતો રાહુલે વટહુકમ

આ પહેલા જાણી લો એક રસપ્રદ કિસ્સો, કારણ કે કદાચ રાહુલ ગાંધીએ 9 વર્ષ પહેલા આ વટહુકમ ન ફાડ્યો હોત તો આજે તેમને રાહત મળી હોત. હકીકતમાં લીલી થોમસ વિ. યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયાના કિસ્સામાં એક દાખલો બેસાડવામાં આવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે તે કેસમાં ચુકાદો આપ્યો હતો કે ઓછામાં ઓછા બે વર્ષ માટે દોષિત ઠેરવવાથી સાંસદો સહિત સાંસદોને તાત્કાલિક ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે.

2013 માં, કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળની યુપીએ સરકારે ચુકાદાને ઉથલાવી દેવાનો અને લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમની કલમ 8(4) જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો, જેના હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો પણ સાંસદોને ત્રણ મહિના માટે ગેરલાયક ઠેરવી શકાય નહીં.

પરંતુ ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધીએ પોતે આ વટહુકમને સંપૂર્ણ બકવાસ ગણાવ્યો હતો. "આ વટહુકમ તદ્દન બકવાસ છે, તેને ફાડીને ફેંકી દેવો જોઈએ," તેમણે ભરચક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું. આટલું બોલતાની સાથે જ રાહુલે તે વટહુકમ ફાડી નાખ્યો.

આ કિસ્સો કહેવાનો અર્થ એ હતો કે આ એ જ વટહુકમ હતો, જે કદાચ તે સમયે રાહુલ ગાંધીએ ફાડ્યો ન હોત, તો આજે સાંસદોને દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો ત્રણ મહિના માટે સદસ્યતા ગુમાવવાથી રાહત મળે છે.

શું કહે છે નિષ્ણાતો ?

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સ અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ ઉપમન્યુ હજારિકાએ દલીલ કરી હતી કે સુરત કોર્ટના નિર્ણયમાં મુખ્ય પરિબળ એ છે કે ગાંધીની બે વર્ષની જેલ અને 15,000 રૂપિયાના દંડને 30 દિવસ માટે સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યો છે.

"સ્થગિત સજાનો અર્થ એ છે કે ગાંધી દોષિત ઠર્યા છે, પરંતુ તેમની સજા તાત્કાલિક અમલમાં આવશે નહીં," હજારિકાએ કહ્યું. તેમણે કહ્યું, “આ 30 દિવસ ગાંધી માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો હાઈકોર્ટ સુરત જિલ્લા કોર્ટના આદેશ પર સ્ટે મૂકે અથવા રદ કરે તો જ તેઓ સાંસદ તરીકે ચાલુ રહી શકશે.

સુપ્રીમ કોર્ટના અન્ય વકીલ મુહમ્મદ ખાને જણાવ્યું હતું કે ગાંધી અને કોંગ્રેસની કાનૂની ટીમ સુરત કોર્ટના આદેશ પર સ્ટે મેળવવામાં કોઈ સમય બગાડશે નહીં. આવા કેસોમાં અપીલ કોર્ટ હંમેશા સેશન્સ વન હોય છે, જેનો અર્થ છે કે ગાંધી પોતે હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરી શકતા નથી.

શું હતો આ મામલો ?

ચુકાદો સંભળાવવામાં આવ્યો ત્યારે રાહુલ ગાંધી કોર્ટમાં હાજર હતા. તેમની વિરૂદ્ધ તેમની ટિપ્પણી માટે કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો જેમાં તેમણે કથિત રીતે કહ્યું હતું કે, "બધા ચોરો માટે મોદી હી કૈસે હૈ?" રાહુલ ગાંધીના આ નિવેદન સામે ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ના નેતા અને ધારાસભ્ય અને ગુજરાતના પૂર્વ મંત્રી પૂર્ણેશ મોદી દ્વારા ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી.

વાયનાડના લોકસભા સભ્ય ગાંધીએ 2019ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલા કર્ણાટકના કોલારમાં યોજાયેલી જાહેર સભામાં આ કથિત ટિપ્પણી કરી હતી.

ફરિયાદી અને સુરત પશ્ચિમના ભારતીય જનતા પાર્ટીના ધારાસભ્ય પૂર્ણેશ મોદીએ કહ્યું કે તેઓ આ નિર્ણયને આવકારે છે.

ગુજરાત હાઈકોર્ટે ગાંધીની અંગત હાજરીની માંગ કરતી ફરિયાદીની અરજી પરનો સ્ટે ઉઠાવી લીધા બાદ ગયા મહિને કેસમાં અંતિમ દલીલો ફરી શરૂ થઈ હતી.

'રાહુલ સાચું બોલતા રહેશે'

બીજી તરફ કોંગ્રેસ પાર્ટીએ આ સમગ્ર મામલે કહ્યું કે તે કાયદામાં વિશ્વાસ રાખે છે અને આ લડાઈ કાયદા હેઠળ લડવામાં આવશે અને તેના પૂર્વ પ્રમુખ ડર્યા વગર સત્ય બોલતા રહેશે.

કોર્ટે રાહુલ ગાંધીને સજા સંભળાવ્યા બાદ મહાત્મા ગાંધીના નિવેદનને ટાંકીને ટ્વીટ કર્યું હતું કે, "મારો ધર્મ સત્ય અને અહિંસા પર આધારિત છે. સત્ય મારો ભગવાન છે, અહિંસા તેને પ્રાપ્ત કરવાનું માધ્યમ છે."

કોંગ્રેસ મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ કહ્યું કે રાહુલ ગાંધીનો અવાજ દબાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, પરંતુ તેઓ સત્ય બોલતા રહેશે.

તેમણે ટ્વીટ કર્યું, “ભયેલી શક્તિની આખી મશીનરી દામ, સજા, ભેદભાવ લાદીને રાહુલ ગાંધીનો અવાજ દબાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. મારા ભાઈઓ ક્યારેય ડર્યા નથી અને ક્યારેય થશે પણ નહિ. સત્ય બોલતા જીવ્યા છે, સત્ય બોલતા રહીશું. દેશના લોકોનો અવાજ બુલંદ કરતા રહીશું. સત્યની શક્તિ અને કરોડો દેશવાસીઓનો પ્રેમ તેમની સાથે છે.