Budget 2023: શું હેલ્થ સેક્ટરને નાણામંત્રીથી તે બધું મળશે જે તેણે જોઈએ?

વર્ષ 2017માં નરેન્દ્ર મોદી સરકારે નેશનલ હેલ્થ પૉલિસીના હેઠળ સાર્વજનિક સ્વાસ્થ્ય પર કરવા વાળા ખર્ચને 2025 સુધી વધીને GDPના 2.5 ટકા સુધી કરવાની ભલામણની હતી. તેના આ ભલામણ અને કોવિડ-19 મહામારીને કારણે દેશની સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થામાં ઉઝાગર થઈ ખૂરાબ પરિસ્થિતિ છતાં સ્વાસ્થ્ય પર કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા કરવા વાળી સરકારી ખર્ચ અત્યાર સુધી GDPને માત્ર 1 ટકા પર અટક્યો છે. યૂનિયન બજેટ 2022-23માં સ્વાસ્થ્ય પર થવા વાળી ફાળવણીમાં વર્ષના આધાર પર 16 ટકાની મામૂલી વધારો કર્યો હતો. તેમાં પણ આ ફાળવણી સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય અને પરંપરાગત સારવાર માટે બનાવ્યા આયુષ મંત્રાલય માટે સંયુક્ત રૂપથી કર્યો હતો. આ ફાળવણી માત્ર 89300 કરોડ રૂપિયાનો હતો.

બજેટમાં એક ફ્લેગશિપ હેલ્થ સ્કીમની થઈ શકે છે જાહેરાત

એક્સપર્ટનું માનવું છે કે રાજકોષીય ખાધને પહોંચી વળવાના દબાણને કારણે બજેટ 2023-24માં હેલ્થ સેક્ટર માટે થવા વાળી ફાળવણીમાં કોઈ મોટો વધારો થવાની અપેક્ષા નથી. પરંતુ સરકાર 2024ની સામાન્ય ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ફ્લેગશિપ હેલ્થ સ્કીમની જાહેરાત કરી શકે છે.

અત્યાર સુધીના તમામ ભલામણ માત્ર કાગળ પર જોવા મળી રહી

નેશનલ ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ પબ્લિક ફાઈનાન્સ એન્ડ પૉલિસીથી સંબંધિત અર્થશાસ્ત્રી પ્રીતમ દત્તાનું કહેવું છે કે 11 મીં પંચવર્ષીય યોજનામાં સ્વાસ્થ્ય પર સરકારની તરફથી કર્યા વાળા ખર્ચને 2012 સુધી જીડીપીનું ઓછીથી 2 ટકા કરવાનો લક્ષ્ય રાખ્યો હતો. તમણે આગળ કહ્યું કે 15 મીં નાણા આયોગએ પણ આ વાતની ભલામણ કરી હતી રાજ્ય સરકારો દ્વારા સ્વાસ્થ્ય પર કર્યા વાળા ખર્ચ તેના બજેટનો 8 ટકાથી વધારે થવી જાઈએ. તેના સિવાય રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકાર બન્નેની તરફથી સ્વાસ્થ્ય પર કરવા વાળા ખર્ચ 2024-25 સુધી તેના બજેટને અઢી ટકા હોવી જોઈએ. જો કે તે પણ ભલામણ અત્યાર સુધી માત્ર કાગળ પર નજર આવી રહી છે.

સ્વાસ્થ્ય પર કરવા વાળા ખર્ચમાં માત્ર 34 ટકા હિસ્સો કેન્દ્ર સરકારી કરી

સ્વાસ્થ્ય પર કર્યા જાવા વાળા ખર્ચમાં માત્ર 34 ટકા હિસ્સો કેન્દ્ર સરકાર કરી છે. જ્યારે વર્તમાનમાં દેશમાં રાજ્ય સરકારો દ્વારા પબ્લિક હેલ્થમાં કરવા વાળા ખર્ચનો યોગદાન 66 ટકા છે. આવામાં પ્રીતમ દત્તાનું કહેવું છે કે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારોને તેના સ્વાસ્થ્ય બજેટમાં કોઈ ગુણોનો વધારો કરવાની જરૂરત છે. કારણ કે દેશનું પબ્લિક હેલ્થ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દેશની જરૂરતોના હિસાબથી ઘણી જર્જર સ્થિતિમાં છે.